D.I. Mendeleyevning davriy qonuni va elementlar davriy sistemasi — test

Ushbu mavzu bo'yicha testlar odatda 15-20 ta savoldan iborat bo'lib, 1 ta nazariy va 2 ta hisobiy qismni qamrab oladi. Slaydlar soni 12-15 ta bo'lishi maqsadga muvofiq, bunda har bir davr va guruh uchun alohida grafik ma'lumotlar keltirilishi kerak. Savollar asosan atom radiusi, ionlanish energiyasi va elektroniylik xossalarining o'zgarish qonuniyatlariga tayanadi. 1869-yilda kashf etilgan bu qonun kimyo fanining fundamenti hisoblanadi. Testlarda elementlarning oksidlanish darajasi va metallik/nometallik xossalarini solishtirish asosiy o'rinni egallaydi.

Кирилчада: Д.и. менделейевнинг даврий қонуни ва елементлар даврий системаси тест

Shu mavzuda tayyor test — 1 daqiqada, AI bilan

Tayyorlash

D.I. Mendeleyevning davriy qonuni va elementlar davriy sistemasi: test rejasi

1Davriy qonun tarixiy taraqqiyoti va kashfiyoti
2Atom tuzilishi va elektron qobiqlar nazariyasi
3Davrlar va guruhlarning qonuniy xususiyatlari
4Metallik va nometallik xossalarining o'zgarishi
5Atom radiusi va ionlanish potensiali tushunchasi
6Elektroniylik manfiyligi tushunchasi va o'lchov birligi
7s, p, d, f blok elementlarining o'ziga xosligi
8Guruhchalar ichida xossalar o'zgarish qonuniyati
9Davriy qonunning zamonaviy fizikaviy ma'nosi
10Izotoplar va ularning tabiatda tarqalishi
11Amaliy ahamiyati: yangi materiallar yaratishda o'rni
12Xulosa: qonuniyatlarning kimyoviy jarayonlardagi tahlili

Yozish maslahatlari

Mendeleyev jadvalini yodlashdan qoching, uning mantiqiy tuzilishini tushunishga harakat qiling. Bu sizga noma'lum elementlarning xossalarini oldindan aytish imkonini beradi. Masalan, guruhdagi atom radiusi ortishi bilan metallik xossasi qanday o'zgarishini tushuning.
Kvant sonlari (n, l, m, ms) va elektron konfiguratsiyasini mustahkam o'zlashtiring. Bu bilim sizga elementlarning davriy jadvaldagi o'rnini aniq belgilashga yordam beradi. Masalan, xrom yoki mis kabi istisno konfiguratsiyalarga alohida e'tibor bering.
Ionlanish energiyasi va elektronni biriktirish energiyasi grafiklarini chizing. Vizual xotira davriy qonuniyatlarni eslab qolishda muhim rol o'ynaydi. Grafiklarda davrlar bo'ylab o'zgarish trendlarini qizil rang bilan belgilab chiqing.
D.I. Mendeleyevning original jadvali va zamonaviy jadval o'rtasidagi farqlarni tahlil qiling. Bu tarixiy yondashuv savollarda uchraydigan chalg'ituvchi faktlarni ajratib olishga yordam beradi. 1869-yilgi dastlabki variantda guruhlarning joylashuvi qanday bo'lganini ko'rib chiqing.
Elektroniylik manfiyligi shkalasidan (Poling shkalasi) foydalanishni mashq qiling. Bu kimyoviy bog'lanishlar turlarini aniqlashda sizga yordam beradi. Masalan, ftor va vodorod o'rtasidagi bog'lanish polar ekanligini hisoblang.
Elementlar guruhlari (ishqoriy metallar, galogenlar) xossalarini solishtiruvchi jadvallar tuzing. Bu sizga savollarda elementlarni tezda sinflarga ajratish imkonini beradi. Masalan, ftordan yodgacha galogenlarning aktivligi qanday kamayishini yozing.
Test savollarini yechganda faqat javobni emas, balki elementning elektron tuzilishini yozib chiqing. Bu xatolarni kamaytiradi va yechimning aniqligini ta'minlaydi. Masalan, p-elementi qaysi guruhda joylashganini elektron qavati orqali tekshiring.

Qanday manbalar qidirish kerak

Kimyo fani bo'yicha oliy ta'lim darsliklari: N.L. Glinka 'Umumiy kimyo' (fundamental manba).
Ilmiy maqolalar: Davriy sistema rivojlanishiga bag'ishlangan kimyo jurnallari arxivlari.
O'zbekiston Respublikasi Xalq ta'limi vazirligi tomonidan tasdiqlangan maktab kimyo darsliklari.
Xalqaro IUPAC (Pure and Applied Chemistry) rasmiy sahifasi (yangi elementlar haqida ma'lumot).
Kimyoviy entsiklopediyalar: elementlarning xossalari bo'yicha aniq ma'lumotlar bazasi.
Olimpiada savollari to'plamlari: murakkab davriy qonuniyatlar bo'yicha testlar.

Bu mavzuda ko'p uchraydigan xatolar

Talabalar ko'pincha atom radiusi ortishi bilan ionlanish energiyasi ham ortadi deb o'ylashadi, bu xato. Aslida, atom radiusi ortishi bilan ionlanish energiyasi kamayadi, chunki yadro va elektron orasidagi tortishish kuchi pasayadi.
D-blok elementlarining valentlik elektronlarini noto'g'ri aniqlash keng tarqalgan xato. Talabalar faqat tashqi qavatni hisoblaydi, aslida d-elektronlar ham valentlikda ishtirok etishi mumkinligini inobatga olish kerak.
Galogenlarning oksidlovchi xossalarini guruh bo'yicha noto'g'ri tartiblash. Ftor eng kuchli oksidlovchi ekanligini yodda tutish kerak, pastga qarab oksidlovchilik xossasi susayadi.
Izoelektron ionlar tushunchasini chalkashtirish. Oksidlanish darajalari turlicha bo'lsa ham, elektron soni bir xil ionlar borligini inobatga olmaslik xato.
Ishqoriy metallarning suv bilan reaksiyasini umumlashtirib yuborish. Litiy suv bilan natriyga qaraganda ancha sekin reaksiyaga kirishishini unutmaslik kerak.
Davriy jadvaldagi inert gazlarning valentligini 0 deb mutlaqo qabul qilish. Ksenon va kriptonning ba'zi birikmalari (masalan, XeF4) mavjudligini istisno tariqasida eslab qolish lozim.

Himoyada so'ralishi mumkin

1.Nima sababdan davriy jadvalda vodorod alohida o'ringa ega?
2.Lanthanidlar va aktinidlarning davriy jadvaldagi o'rni va ularning kimyoviy xususiyatlari qanday?
3.Ioniylanish energiyasining ikkinchi va uchinchi bosqichlari nima uchun birinchisidan yuqori?
4.Elementlarning elektroniylik manfiyligi qanday tajribaviy usullar bilan aniqlanadi?
5.Mendeleyev qonunining zamonaviy ta'rifi bilan dastlabki ta'rifi o'rtasida qanday fundamental farq bor?
6.Nima uchun s-elementlari guruhida yuqoridan pastga qarab metallik xossasi kuchayadi?

Ko'p so'raladigan savollar

Bu mavzu bo'yicha necha betlik hisobot/taqdimot maqbul?

O'quv ishi uchun 10-15 betlik tushuntirish xati yoki 12-15 slayddan iborat taqdimot yetarli. Asosiysi - ma'lumotlarning aniq grafik va jadvallar bilan boyitilganligidir. Ko'p sahifadan ko'ra, sifatli sxemalar muhimroq.

Qaysi manbalardan foydalanish ishonchli?

Glinka, I.G. Xomchenko kabi klassik mualliflar darsliklari va IUPACning rasmiy davriy jadval ma'lumotlariga tayanish tavsiya etiladi. Internetdagi shubhali saytlardan ko'ra akademik bazalarga murojaat qiling. Yangi kashf etilgan elementlar uchun IUPAC ma'lumotnomasi eng ishonchli manba.

Mavzuni qanday reja bilan boshlash kerak?

Tarixiy kirish qismi (Mendeleyevning jadvalni yaratish usuli) bilan boshlang. So'ngra zamonaviy atom tuzilishi nazariyasiga o'ting. Bu o'quvchiga mavzuning mantiqiy rivojlanishini ko'rsatib beradi.

Bu mavzuni o'zlashtirish uchun qancha vaqt ketadi?

Bazaviy bilimlar bilan birga to'liq o'zlashtirish uchun o'rtacha 4-6 soatlik chuqur o'qish va amaliy mashqlar talab qilinadi. Test yechish ko'nikmasi esa qo'shimcha 2-3 soatlik amaliyotni talab etadi. Muntazam takrorlash esa 15 daqiqani oladi.

Qaysi bo'lim eng muhim?

Atom tuzilishi va elektron konfiguratsiyasi eng muhim qismdir. Chunki davriy jadvaldagi barcha qonuniyatlar aynan shu bazaviy bilimga qurilgan. Buni tushunmasdan turib boshqa qismlarni o'rganish samarasiz.

Qanday xulosa yozish kerak?

Xulosada mavzuning kimyo fanidagi o'rni va uning bugungi kundagi amaliy ahamiyatini ko'rsating. Shuningdek, qonuniyatlarning istisno tomonlari mavjudligini ta'kidlab o'ting. Ilmiy xulosalar qisqa va aniq bo'lishi lozim.

Taqdimotga qanday aylantirish mumkin?

Har bir slaydga maksimal 5-6 qator matn va bitta tushuntiruvchi rasm/grafik joylashtiring. Matnlarni bullet-point shaklida yozing. Vizual elementlar (rasmlar, animatsiyalar) matndan ustun bo'lishi kerak.

O'qituvchi nimaga e'tibor beradi?

Talabaning faqat yodlaganiga emas, balki qonuniyatlarning fizikaviy ma'nosini tushunishiga qaraydi. Masalan, 'Nima uchun?' degan savolga javob bera olishingiz eng muhim mezon. Tushunib o'rganilgan bilim o'qituvchida ijobiy taassurot qoldiradi.

Vaqtingizni tejang — AI tayyorlab beradi

Yuqoridagi reja asosida to'liq test 30-60 soniyada tayyor bo'ladi. Xatolik bo'lsa — pul avtomatik qaytariladi.

D.I. Mendeleyevning davriy qonuni va elementlar davriy sistemasi — tayyorlash