Davriy qonun va elementlar jadvali — krossvord

Ushbu mavzu uchun 15x15 o'lchamli krossvord tuzish optimal bo'lib, u 2 betli A4 formatidagi ishlanmani talab qiladi. Krossvord 30 ta savoldan iborat bo'lib, elementlarning davriy o'zgarish xususiyatlarini qamrab olishi lozim. D.I. Mendeleyev tomonidan 1869-yilda kashf etilgan ushbu qonun kimyoning fundamental asosi hisoblanadi. Unda metallik va nometallik xossalarining guruh va davrlar bo'ylab o'zgarishi asosiy o'qni tashkil etadi. Krossvord tuzish jarayonida 'elektromanfiylik', 'atom radiusi' va 'oksidlanish darajasi' kabi atamalardan foydalanish majburiydir.

Кирилчада: Даврий қонун ва елементлар жадвали кроссворд

Shu mavzuda tayyor krossvord — 1 daqiqada, AI bilan

Tayyorlash

Davriy qonun va elementlar jadvali: krossvord rejasi

11. Davriy qonun tarixiy taraqqiyoti
22. Mendeleyevning ilmiy kashfiyoti mohiyati
33. Elementlar davriy sistemasining tuzilishi
44. Metall va nometall xossalar farqi
55. Atom tuzilishi va elektron qavatlar
66. Ionlanish energiyasi va uning ahamiyati
77. Elektromanfiylik qiymatlari o'zgarish qonuniyati
88. S, p, d, f blok elementlari
99. Gruhlar va davrlar xususiyatlari
1010. Oksidlanish darajasi va valentlik
1111. Amfoter xossali elementlar tahlili
1212. Xulosa: zamonaviy kimyo rivojidagi o'rni

Yozish maslahatlari

Jadvalning vertikal qatorlariga 'davr', gorizontallariga 'guruh' deb nom bering; bu o'quvchiga tizimni tushunishga yordam beradi. Bunday strukturaviy yondashuv elementlar orasidagi bog'liqlikni vizualizatsiya qiladi. Masalan, 1-guruh elementlarini qizil rang bilan belgilash maqsadga muvofiq.
Krossvord savollarida elementlarning tartib raqamlaridan foydalaning; bu talabada atom raqamlarini yodlash ko'nikmasini rivojlantiradi. Raqamlarni kalit so'z sifatida ishlatish jarayonni qiziqarli qiladi. Masalan, 'Tartib raqami 11 bo'lgan metall' deb savol bering.
Elektron konfiguratsiyalar haqida alohida bo'lim yarating; bu mavzuni chuqurroq anglashni ta'minlaydi. Elektron qavatlar sonini aniqlash krossvordni murakkablashtiradi va qiziqarli qiladi. Misol: '4-davrda joylashgan inert gaz' kabi savollar kiriting.
Har bir savolga qisqa ilmiy izoh qo'shing; bu krossvordni shunchaki o'yin emas, o'quv materialiga aylantiradi. Izohlar talabaga savolga javob topishda ko'mak beradi. Masalan, 'Eng kuchli elektromanfiy element' deb yozib, qavsda xossasini tushuntiring.
Amfoter xossali elementlar uchun alohida zona ajrating; bu mavzuning murakkab qismini qamrab oladi. Amfotirlikni aniqlash talabada mantiqiy fikrlashni rivojlantiradi. Masalan, alyuminiy va rux birikmalarini krossvord markaziga joylashtiring.
Nodir gazlar va ularning inertsiyasiga urg'u bering; bu guruh elementlarining o'ziga xosligini ochib beradi. Inertsiyani tushunish kimyoviy reaksiyalarni tushunish uchun asosdir. Savollarda '8-guruh' atamasidan foydalaning.
Krossvord dizaynida rangli kodlashdan foydalaning; bu vizual xotirani kuchaytiradi. Ranglar elementlar sinfini ajratib ko'rsatishga xizmat qiladi. Metallarni ko'k, nometallarni yashil rangda belgilashni tavsiya etamiz.

Qanday manbalar qidirish kerak

Umumiy kimyo darsliklari (D.I. Mendeleyev davriy qonuni bobi). 10-sinf kimyo darsligidagi tegishli boblarga tayaning.
Kimyoviy elementlarning davriy tizimi jadvallari (akademik nashrlar). Elementlarning xossalarini tekshirish uchun rasmiy jadvallardan foydalaning.
O'zbekiston Milliy Ensiklopediyasi (Davriy qonun maqolasi). Ilmiy ta'riflar va tarixiy ma'lumotlar uchun ishonchli manba.
Xalqaro IUPAC nomenklaturasi va tavsiyalari (rasmiy sayt). Elementlar nomlanishi va tartibi bo'yicha eng so'nggi yangiliklar uchun.
Ilmiy-uslubiy jurnallar (Kimyo maktabda nashri). Krossvord tuzish metodikasi va pedagogik yondashuvlar uchun.
Oliy ta'lim muassasalari kimyo kafedralari o'quv qo'llanmalari. Murakkab savollar va olimpiada darajasidagi topshiriqlar uchun.

Bu mavzuda ko'p uchraydigan xatolar

Sana va mualliflikni chalkashtirish; Mendeleyev davriy qonunni 1869-yilda kashf etgan, Lothar Meyer esa boshqa yondashuv taklif qilgan. Tarixiy faktlarni aniq ajrating.
Davr va guruh tushunchalarini aralashtirish; Davr - gorizontal qator, guruh - vertikal ustun. Buni krossvord savollarida aniq belgilang.
Elektron konfiguratsiyani noto'g'ri sanash; 3d orbitallarni to'ldirish qoidasini (Hund qoidasi) yodda tuting. Elektronlar sonini hisoblashda adashmang.
Elektromanfiylik o'zgarishini teskari tushunish; Davr bo'ylab chapdan o'ngga elektromanfiylik ortadi, guruh bo'yicha kamayadi. Buni to'g'ri ko'rsating.
Metall va nometall chegarasini noto'g'ri belgilash; Yarim metallar (bor, kremniy va b.) o'rnini to'g'ri topish kerak. Jadvalda pog'onasimon chiziqni e'tiborga oling.
Izotop va izobar tushunchalarini chalkashtirish; Izotoplar neytronlar soni bilan, izobarlar esa massa soni bilan farq qiladi. Ta'riflarni aniq bering.

Himoyada so'ralishi mumkin

1.Davriy qonunning bugungi kundagi ahamiyati nimada?
2.Mendeleyev jadvalni tuzayotganda qaysi elementlarning o'rnini bo'sh qoldirgan?
3.Nima uchun vodorod jadvalda ikki xil o'rinda bo'lishi mumkin?
4.S-blok elementlarining asosiy xususiyatlari qanday?
5.D-blok elementlari (o'tish metallari) nima uchun rangli birikmalar hosil qiladi?
6.Lanthanoidlar va aktinoidlarning jadvaldagi o'rni qanday?

Ko'p so'raladigan savollar

Krossvordni necha betda topshirish kerak?

Odatda A4 formatidagi 2 bet yetarli. Birinchi betda krossvord panjarasi, ikkinchi betda savollar va javoblar kaliti bo'lishi kerak.

Qaysi manbalardan foydalanish tavsiya etiladi?

Darsliklar va milliy ensiklopediyalardan foydalaning. Internetdagi shubhali saytlardan ko'ra, universitetlarning rasmiy o'quv qo'llanmalariga murojaat qilish afzal.

Krossvordni qanday boshlash kerak?

Avval asosiy atamalarni (element nomlari, qonuniyatlar) ro'yxatini tuzib oling. Shundan so'ng, ularni kesishadigan qilib panjaraga joylashtiring.

Qancha vaqt ketadi?

Sifatli krossvord tayyorlash uchun taxminan 4-6 soat vaqt talab etiladi. Bunga rejani tuzish va savollarni tahrirlash kiradi.

Qaysi bo'lim eng muhim?

Eng muhimi - davriy qonuniyatlarning (elektromanfiylik, radius) to'g'ri ifodalanishi. Bu talabaning nazariy bilimini ko'rsatuvchi asosiy qismdir.

Qanday xulosa yozish kerak?

Xulosada mavzuning kimyo fanidagi o'rni va krossvordning o'quv jarayonidagi ahamiyatini yozing. O'z fikringizni ilmiy dalillar bilan boyiting.

Taqdimotga qanday aylantirish mumkin?

Krossvordning har bir so'zini alohida slaydlarga joylashtirib, animatsiya qo'shing. Javoblar esa bosqichma-bosqich chiqadigan bo'lishi kerak.

O'qituvchi nimaga e'tibor beradi?

Ilmiy aniqlik, atamalardan to'g'ri foydalanish va savollarning mantiqiy ketma-ketligiga. Shuningdek, dizayn va vizual sifat ham muhim rol o'ynaydi.

Vaqtingizni tejang — AI tayyorlab beradi

Yuqoridagi reja asosida to'liq krossvord 30-60 soniyada tayyor bo'ladi. Xatolik bo'lsa — pul avtomatik qaytariladi.

Davriy qonun va elementlar jadvali — tayyorlash