Rus tili morfologiyasi: Ot so'z turkumi — taqdimot

Ot so'z turkumi bo'yicha 15 ta slaydli taqdimot tayyorlash maqsadga muvofiq bo'lib, uning grammatik kategoriyalari (rod, son, kelishik) to'liq ochib berilishi kerak. Rus tilida otlarning uchta rodga (mujskoy, jenskiy, sredniy) va oltita kelishikka bo'linishi morfologiyaning asosi hisoblanadi. Slaydlarda A.A. Shaxmatovning rus tili morfologiyasi tizimiga tayanib, otlarning deklinatsiyasi (turlanishi) jadval ko'rinishida berilishi shart. Taqdimotda otning jonli va jonsizligini tahlil qilish ham alohida o'rin tutadi.

Кирилчада: Рус тили морфологияси: от сўз туркуми тақдимот

Shu mavzuda tayyor taqdimot — 1 daqiqada, AI bilan

Tayyorlash

Rus tili morfologiyasi: Ot so'z turkumi: taqdimot rejasi

1Morfologiya tushunchasi va otning o'rni
2Otlarning grammatik kategoriyalari: rod va son
3Otlarning jonli va jonsizlik belgilari
4Otlarning turlanish turlari (I, II, III deklinatsiya)
5Oltita kelishik va ularning vazifalari
6Otlarning ko'plik shakli va uning o'ziga xosliklari
7O'zgarmas otlar (qotib qolgan shakllar)
8Otlarning sintaktik vazifasi (ega, to'ldiruvchi)
9Morfologik tahlil namunalari
10Xulosa: Otlarning nutqdagi o'rni

Yozish maslahatlari

Turlanish (deklinatsiya) jadvallarini ranglar bilan ajrating. Bu o'quvchiga o'zlanish qo'shimchalarini tezroq ajratib olishga yordam beradi.
Istisno so'zlarni (masalan, 'put', 'mat') alohida slaydga chiqaring. Ular doimo testlarda uchraydi va diqqatni talab qiladi.
Otning sintaktik vazifasini gap tarkibida ko'rsating. Shunchaki so'z emas, gapdagi o'rnini tushuntirish morfologiyani sintaksis bilan bog'laydi.
Jonli va jonsiz otlarning kelishik shakllaridagi farqni taqqoslang. Ayniqsa, accusative (tushum) kelishigidagi farqni urg'ulash muhim.
Morfologik tahlil sxemasini bering. Bu talabalar uchun amaliy ishda shablon vazifasini o'taydi.

Qanday manbalar qidirish kerak

Akademik qo'llanma: 'Rus tili grammatikasi' (Grammatika-80) morfologiya qismi.
Ilmiy asar: A.A. Shaxmatov, 'Rus tili sintaksisi va morfologiyasi ocherklari'.
Darsliklar: O'zbekiston oliy o'quv yurtlari uchun tasdiqlangan 'Amaliy rus tili' darsliklari.
Internet resurslari: Gramota.ru portali (savodxonlik va qoidalar uchun).

Bu mavzuda ko'p uchraydigan xatolar

Sredniy rod otlarini noto'g'ri turlash. Ularning turlanish qoidalari mujskoy va jenskiy rodlardan farq qilishini unutmaslik kerak.
O'zgarmas otlarning (masalan, 'kino', 'metro') turlanishini talab qilish. Ular hech qachon o'zgarmasligini ta'kidlash shart.
Kelishiklarni faqat savollar bilan aniqlash. Ko'pincha savollar adashtiradi, qo'shimchalarga e'tibor berish kerak.
Otlarning jonli/jonsizligini noto'g'ri belgilash. Masalan, 'o'lik' yoki 'murda' so'zlari jonli hisoblanishini e'tibordan chetda qoldirish.

Himoyada so'ralishi mumkin

1.Rus tilida necha turdagi turlanish (deklinatsiya) mavjud?
2.O'zgarmas otlar qanday xususiyatga ega?
3.Jonli va jonsiz otlarning tushum kelishigidagi farqi nimada?
4.Otlarning rod kategoriyasi qanday belgilanadi?

Ko'p so'raladigan savollar

Taqdimotda necha slayd bo'lishi maqbul?

12-15 slayd morfologiyaning asosiy qismlarini yoritish uchun yetarli.

Qaysi bo'lim eng qiyin?

Otlarning turlanish (deklinatsiya) qismi eng qiyin va eng muhim bo'lim hisoblanadi.

Qanday vizual material qo'shish kerak?

Turlanish jadvallari va gapdagi sintaktik tahlil sxemalari.

Taqdimotni kimga mo'ljallash kerak?

Rus tili filologiyasi yoki amaliy rus tili yo'nalishi talabalariga.

Xulosada nima bo'lishi kerak?

Otlarning grammatik kategoriyalari tildagi aniqlik va boylikni ta'minlashi haqida fikrlar.

Manba sifatida nimalarga tayanish kerak?

Akademik grammatika va ilmiy-metodik darsliklarga.

Vaqtingizni tejang — AI tayyorlab beradi

Yuqoridagi reja asosida to'liq taqdimot 30-60 soniyada tayyor bo'ladi. Xatolik bo'lsa — pul avtomatik qaytariladi.

Rus tili morfologiyasi: Ot so'z turkumi — tayyorlash