Sutemizuvchilarning iqlimga moslashishi — referat

Sutemizuvchilarning iqlimga moslashishi: referat rejasi

1. 1Kirish: Sutemizuvchilarning biosferadagi adaptiv salohiyati
2. 2Termoregulyatsiya va metabolizm asoslari
3. 3Bergmann qoidasi: Tana hajmi va harorat bog'liqligi
4. 4Allen qoidasi: Ekstremitalar (quloq, quyruq) uzunligining iqlimga moslashuvi
5. 5Cho'l mintaqasi sutemizuvchilari (tuyalar, kemiruvchilar) adaptatsiyasi
6. 6Arktika va tundrada yashovchi turlarning issiqlik saqlash mexanizmlari
7. 7G'or va yer osti hayvonlarining moslashuvi
8. 8Qishki uyqu (gubernatsiya) va uning fiziologik ahamiyati
9. 9Iqlim o'zgarishi va turlar yo'qolishi xavfi
10. 10Xulosa: Evolyutsiya va atrof-muhit integratsiyasi

Yozish maslahatlari

• Bergmann va Allen qoidalarini aniq ta'riflang. Bu qoidalarni tushuntirganda qutb ayig'i va cho'l tulkisi (fenek) misollaridan foydalaning.
• Termoregulyatsiya sxemasini chizing. Tana haroratining tashqi muhitga moslashuvida teri, yog' qatlami va qon aylanish tizimining roliga to'xtaling.
• Qishki uyquni (hibernatsiya) metabolik daraja bilan bog'lang. Bu jarayonda yurak urishi va nafas olish qanday sekinlashishiga ilmiy izoh bering.
• Adaptatsiya va aklimatizatsiya farqini ochib bering. Adaptatsiya genetik (evolyutsion), aklimatizatsiya esa individual xarakterga ega ekanligini yozing.
• Ma'lumotlarni qiyoslang. Shimoliy yarimshar va janubiy yarimshar hayvonlarining bir xil turdagi moslashuvlarini solishtiruvchi jadval tuzing.

Qanday manbalar qidirish kerak

• Zoologiya darsliklari: V.A. Dogelning 'Umurtqalilar zoologiyasi' kitobidagi sutemizuvchilar bo'limi.
• Ekologiya darsliklari: Odum E.P.ning 'Ekologiya asoslari' (Fundamentals of Ecology) kitobidagi adaptatsiya qismi.
• Ilmiy maqolalar: 'Mammalian Biology' jurnalidagi iqlimiy o'zgarishlar va sutemizuvchilar tahlili.
• O'zbekiston hayvonot dunyosiga oid maxsus monografiyalar.

Bu mavzuda ko'p uchraydigan xatolar

• Adaptatsiyani faqat tashqi ko'rinish deb bilish. Ichki fiziologik va biokimyoviy o'zgarishlarni e'tiborsiz qoldirmang.
• Allen qoidasini noto'g'ri talqin qilish. Bu qoida tananing emas, ayniqsa chiqib turgan qismlarning (quloq, tumshuq) hajmi haqida ekanligini unutmang.
• Turlarni tabaqalashtirmaslik. Barcha sutemizuvchilar bir xil moslashadi deb o'ylash xato, har bir tur o'ziga xos strategiyaga ega.
• Iqlim o'zgarishini faqat sovuq bilan bog'lash. Issiqlik va suv tanqisligi ham adaptatsiyaning muhim omili ekanligini yozing.

Himoyada so'ralishi mumkin

1. 1.Nima uchun cho'l hayvonlarining quloqlari odatda katta bo'ladi?
2. 2.Qutb ayig'i tanasidagi qaysi fiziologik xususiyatlar unga sovuqda yashashga imkon beradi?
3. 3.Bergmann qoidasi istisnolari qaysi holatlarda kuzatiladi?
4. 4.Qishki uyqu paytida hayvonlar qanday qilib ozuqasiz yashay oladi?

Ko'p so'raladigan savollar

Zoologiya: boshqa mavzular

• Hasharotlarning ijtimoiy hayoti referat
• Qushlarning mavsumiy migratsiyasi referat
• Baliqlarning suv muhitiga moslashuvi referat
• Umurtqasizlar nerv sistemasi evolyutsiyasi referat