1917-yilgi Fevral va Oktyabr voqealarining Turkistonga ta'siri — taqdimot

"1917-yilgi Fevral va Oktyabr voqealarining Turkistonga ta'siri" mavzusidagi taqdimot 13 ta slaiddan iborat bo'lishi maqsadga muvofiqdir. Slaydda Peterburgdagi Fevral inqilobidan so'ng Turkistonda qo'shhokimiyatchilik (Muvaqqat hukumat qo'mitalari va Ishchi-soldat deputatlari Sovetlari) o'rnatilgani yoritiladi. Shuningdek, 1917-yil mart oyida Toshkent musulmon ishchilarining sho'rosi tuzilishi va milliy kuchlarning siyosiy sahnaga chiqishi ochib beriladi. Oktyabr to'ntarishidan keyin Toshkentda hokimiyat Bolsheviklar qo'liga o'tishi va Turkiston o'lkasi Sovet respublikasiga aylangani tahlil qilinadi. Yakunda Turkiston muxtoriyatining e'lon qilinishi va uning fojiali taqdiri xulosa qilinadi.

Кирилчада: 1917-йилги феврал ва октябр воқеаларининг туркистонга таъсири тақдимот

Shu mavzuda tayyor taqdimot — 1 daqiqada, AI bilan

Tayyorlash

1917-yilgi Fevral va Oktyabr voqealarining Turkistonga ta'siri: taqdimot rejasi

11917-yil Fevral inqilobi va uning imperiya bo'ylab aks-sadosi
2Turkistonda qo'shhokimiyatchilikning o'rnatilishi
3Muvaqqat hukumatning o'lkadagi siyosati va Qo'mitalar
4Ishchi va soldat deputatlari Sovetlarining faoliyati
5Mahalliy aholining siyosiy faollashuvi va tashkilotlari
61917-yil mart: Toshkent musulmon ishchilari sho'rosining tuzilishi
7Butunturkiston musulmonlarining 1-favqulodda qurultoyi
81917-yil Oktyabr to'ntarishi va uning Turkistondagi natijalari
9Toshkentdagi qurolli qo'zg'olon va Sovet hokimiyatining o'rnatilishi
10Mustamlakachilik ruhidagi "Sovet hokimiyati"ning mohiyati
11Turkiston Muxtoriyatining tuzilishi va uning demokratik dasturi
12Sovet hokimiyatining Muxtoriyatga qarshi jazo harakatlari
131917-yil voqealarining Turkiston tarixi uchun fojiali oqibatlari
14Foydalanilgan manbalar va adabiyotlar

Yozish maslahatlari

Fevral inqilobidan keyin Turkistonda vujudga kelgan qo'shhokimiyatchilikning mohiyatini aniq tushuntiring. Muvaqqat hukumat va Sovetlar o'rtasidagi ziddiyatlarni slaydga qisqacha yozing. Masalan, hokimiyat tepasiga kelgan kuchlarning milliy maslahatga e'tiborsizligini ko'rsating.
1917-yil aprel-may oylarida bo'lib o'tgan Butunturkiston musulmonlarining qurultoyiga alohida e'tibor qarating. Bu qurultoyda milliy o'z-o'zini boshqarish g'oyalari bosh ko'targanini yozing. Masalan, Mustafa Cho'qay va boshqa jadid namoyandalarining faoliyatini yoriting.
Oktyabr to'ntarishining Toshkentdagi voqealarini xronologik ketma-ketlikda bayon qiling. Bolsheviklar hokimiyatni qurol kuchi bilan qo'lga kiritganini va mahalliy xalq manfaatlarini inkor etganini ko'rsating. Masalan, 1917-yil noyabr oyidagi voqealarni tahlil qiling.
Turkiston Muxtoriyati (Qo'qon muxtoriyati) e'lon qilingan sana (1917-yil 27-noyabr) va uning hukumat tarkibini to'liq ko'rsating. Bu milliy davlatchilikni tiklash yo'lidagi ilk qadam bo'lganini urg'u bering. Masalan, Muhammadjon Tishaboyev va Mustafa Cho'qay nomlarini kiriting.
Muxtoriyatning tugatilish jarayonini (1918-yil fevral) Bolsheviklarning qonli 3-gunlik hujumi bilan bog'lab tushuntiring. Bu fojiali voqea xalqning Sovet hokimiyatiga bo'lgan ishonchini butunlay yo'q qilganini yozing. Qo'qon shahrining vayron qilingani raqamlar bilan ko'rsatilsin.
Tarixiy atamalarni (qo'shhokimiyatchilik, Sovetlar, Muxtoriyat) aniq ta'riflang. Matnlarni o'qishga qulay bo'lishi uchun kichik bloklarga bo'ling. Har bir slaydga o'sha davrga oid shaxslar yoki hujjatlarning fotosuratlarini qo'ying.
Taqdimot dizaynida qora va qizil ranglarni me'yorida ishlatib, davrning keskin va dramatik muhitini ifodalang. Ortiqcha jumlalardan qochib, faqat faktik materiallarga tayaning. Sarlavhalarni qalin shriftda yozing.

Qanday manbalar qidirish kerak

O'zbekistonning yangi tarixi (3-kitob: Sovet mustamlakasi davrida) akademik nashridan foydalaning. Bu kitobda 1917-yil voqealari va Turkiston muxtoriyati tarixi ilmiy asosda yoritilgan. Universitet kutubxonalaridan topish mumkin.
Turkiston muxtoriyati va jadidlar harakatiga bag'ishlangan maxsus monografiyalarni o'qing. Prof. T. Shamsutdinov va boshqa tarixchilarning asarlariga tayanib yozing. Ilmiy maqolalar to'plamlarini tahlil qiling.
Mustafa Cho'qayning xotiralari va asarlarining nashrlarini o'rganing. Uning yozganlari 1917-yil voqealarini ichki nuqtai nazardan ko'rsatib beradi. "Turkistonning qizil esdaligi" kabi asarlaridan iqtiboslar oling.
1917-yilgi matbuot materiallari ("Sadoi Turkiston", "Ulug' Turkiston" gazetalari) bo'yicha tadqiqotlarni o'qing. O'sha davr matbuotining jamiyatdagi rolini ochib bering. Gazeta maqolalaridagi chaqiriqlarga to'xtaling.
Bolsheviklar partiyasining Turkistondagi faoliyatiga oid arxiv hujjatlari to'plamlarini ko'rib chiqing. Sovet hokimiyatining dastlabki qarorlari va ularning ijrosini o'rganing. Tarix institutining to'plamlariga murojaat qiling.
Xalqaro ilmiy jurnallarda chop etilgan Turkiston muxtoriyatiga oid zamonaviy maqolalarni internet tarmoqlaridan oling. Xorijiy tadqiqotchilarning fikrlari bilan tanishing. Bu ishning ilmiy darajasini ko'taradi.

Bu mavzuda ko'p uchraydigan xatolar

Talabalar Fevral va Oktyabr inqiloblarini bitta jarayon deb o'ylashadi, ularning mohiyati va hokimiyatga kelgan kuchlar tubdan farq qilishini unutishadi.
Turkiston muxtoriyati qachon va kimlar tomonidan e'lon qilinganini sana yoki shaxslar bo'yicha adashtirib yuborishadi. 1917-yil 27-noyabr ekanligini qat'iy yodda saqlash kerak.
Bolsheviklar hokimiyatni tinch yo'l bilan oldi deb xato o'ylashadi. Aslida Toshkentda va Qo'qonda qurolli kuch ishlatilib, qon to'kilganini yashirishadi.
Mustafa Cho'qayning rolini kamaytirib ko'rsatishadi. U muxtoriyat hukumatining bosh vaziri bo'lganini va milliy ozodlik kurashida ulkan ish qilganini yozish lozim.
Qo'shhokimiyatchilik faqat markazda bo'lgan deb o'ylab, uning Turkistondagi ko'rinishini tushuntira olishmaydi.
Foydalanilgan adabiyotlarda faqat darslik bilan cheklanib, birlamchi manbalar va xotiralarni esga olmaslik xato hisoblanadi.

Himoyada so'ralishi mumkin

1.Fevral inqilobidan keyin Turkistonda qanday siyosiy boshqaruv shakli vujudga keldi?
2.1917-yil mart oyida tuzilgan musulmon ishchilari sho'rosining ahamiyati nimada edi?
3.Toshkentda Oktyabr to'ntarishi qanday sharoitda va kimlar tomonidan amalga oshirildi?
4.Turkiston muxtoriyati qachon va qaysi shaharda e'lon qilindi?
5.Muxtoriyat hukumatining rahbarlari kimlar edi va uning dasturi qanday edi?
6.Sovet hokimiyati Turkiston muxtoriyatini nima uchun va qanday qilib tugatdi?

Ko'p so'raladigan savollar

Taqdimot necha bet (slayd) bo'lishi kerak?

Taqdimot 13 ta slaiddan iborat bo'lishi maqsadga muvofiqdir. Bu hajmda inqiloblar, muxtoriyat va fojiali oqibatlar to'liq ochiladi. Har bir slayd o'z mavzusiga ega bo'lishi kerak.

Qaysi manbalarga tayanish lozim?

O'zbekistonning yangi tarixi darsligi, Mustafa Cho'qay xotiralari va ilmiy monografiyalarga tayaning. Birlamchi manbalardan foydalanish ishonchli natija beradi. O'sha davr gazeta materiallarini ham o'rganing.

Taqdimotni qanday boshlash kerak?

Ishni 1917-yil boshidagi Rossiya imperiyasining umumiy tanglik holati va Fevral inqilobining Turkistonga ta'siri bilan boshlang. Qo'shhokimiyatchilik tushunchasini ochib bering. Qisqa va ravon kirish qiling.

Tayyorlashga qancha vaqt ketadi?

Ma'lumotlarni tahlil qilish, shaxslar va sanalarni aniqlashtirish uchun 3-4 kun yetarli. Xronologik ketma-ketlikni buzmaslik uchun reja asosida ishlang. Shoshilmasdan slaydlarni yasang.

Qaysi bo'lim eng muhim?

Turkiston muxtoriyatining tuzilishi va uning Bolsheviklar tomonidan fojiali ravishda tugatilishi eng muhim bo'limdir. Bu qism milliy davlatchilik tarixidagi burilish nuqtasidir. Unga alohida urg'u bering.

Qanday xulosa yozish kerak?

Xulosada 1917-yil voqealari Turkiston xalqlari uchun katta siyosiy uyg'onish davri bo'lgani, biroq Bolsheviklar mustamlakachilik siyosatini yangicha shaklda davom ettirib, milliy muxtoriyatni qonunbuzarlik bilan yo'q qilgani umumlashtirilib yoziladi. Bu fojia xalq xotirasida o'chmas iz qoldirganini ta'kidlang.

Taqdimotga qanday qilib vizual joziba berish mumkin?

Mustafa Cho'qay, Qo'qon muxtoriyati hukumat a'zolari suratlari va 1917-yilgi namoyishlar fotosuratlarini topib qo'ying. Matnlarni bullet-point shaklida yozing. Dizayn qat'iy va tushunarli bo'lsin.

O'qituvchi himoyada nimaga ko'proq e'tibor beradi?

Talabaning sanalarni, shaxslarni va voqealar mantig'ini yaxshi bilishiga e'tibor qaratadi. Muxtoriyatning tugatilish sabablarini tushuntira olishingiz muhim. Savollarga qat'iy va asosli javob bering.

Vaqtingizni tejang — AI tayyorlab beradi

Yuqoridagi reja asosida to'liq taqdimot 30-60 soniyada tayyor bo'ladi. Xatolik bo'lsa — pul avtomatik qaytariladi.

1917-yilgi Fevral va Oktyabr voqealarining Turkistonga ta'siri — tayyorlash